Page 131

نظریه آزادی ،ایران و دین محمدعلی جنت خواه دوست 131 3 -

شکستِ یک نهاد شبيه سافيک، همه مردم یک کشور را با خود ساقط نمی کند. در نظام انحصاری، اگر بانک مرکزی یا پول ملی دچار بحران شود، آسيب به همه مردم سرایت می کند؛ حتی به کسانی که هيچ نقشی در آن نداشته اند .اما در نظام ،رقابتی اگر یک ،بانک یک واحد پولی ،خصوصی یا حتی یک نهاد تسویهِگر خصوصی شکست ،بخورد زیان ًعمدتا متوجه همان کسانی می شود که آن را انتخاب کرده اند یا در شرایط غيرمترقبه درگير آن شده اند .در ،نتيجه خطا ملی و سراسری نمی شود؛ بلکه محلی، محدود، و قابل جذب می ماند. 4 - همين منطق در مورد خودِ پول خصوصی و واحدهای پولی خصوصی نيز صادق است . اگر چند پول خصوصی در رقابت باشند، شکست یکی به معنای فروپاشی زندگی همه مردم نيست . ،رقابت ِامکان ،خروج ،تنوع و ِکاهش ِسرایت بحران را فراهم می کند . توضيح بيشتر این منطق در کتاب ذیل تيتر "تورم، دوپامين، و انحطاط اخالقی؛ درمان با پول خصوصی" آمده است؛ و کنار آن نيز بخش های" بانکداری آزاد، رقابت پولی، اعتماد و اخالق" و" هایک، پول خصوصی و نقيض خدای زمينیِ بانک مرکزی" قرار دارند.

چرا این منطق از نظر نظریه آزادی مهم است؟ چون یکی از بزرگ ترین مزیت های نظم رقابتی این است که خطا را محلی می کند، نه ملی . ،در نظام دولتیِ انحصاری، اگر پول غلط باشد همه مجبورند از همان استفاده کنند. اگر سياست پولی غلط باشد، همه قربانی می شوند. اگر تورم ساخته شود، همه بی گناهان هم تنبيه می شوند. اما در نظام آزاد، خطاها توزیع شده اند و امکانِ خروج و جایگزینی وجود دارد.

محدودیت ها و اشکال ها چه بود؟ برای اینکه خواننده فکر نکند این سيستم کامالً بی عيب بوده، باید روشن بماند : •

،سافيک هم در عمل قدرت زیادی پيدا کرد • بعضی بانک ،های حومه از نفوذش ناراضی بودند •

،دعواهای سياسی و رقابت نهادی عليه آن شکل گرفت •

و در نهایت با مداخالت دولتی و تغييرات بعدی، زمينه پایان آن فراهم شد . پس استدالل این نيست که سافيک بهشت کامل بود؛ استدالل این است که یک نمونهِتاریخی جدی و موفق از تسویه خصوصی و انضباط ِپولی غيردولتی وجود داشته است.

جمع بندی نهایی