Page 763

نظریه آزادی ،ایران و دین محمدعلی جنت خواه دوست 763 ،در نظم رانتی، سهم ظاهری سرمایه زیاد است؛ اما این سرمایه در بسياری موارد سرمایه واقعی نيست، بلکه دسترسی به بانک، رانت، تورم مجوز و انحصار است. در چنين نظمی، چپ ها گاهی درد را درست می بينند، اما علت را غلط می گویند. آنچه به عنوان «استثمار» دیده می شود، در بسياری موارد محصول بازار آزاد نيست؛ محصول سرمایه داری رفاقتی، پول رانتی و دولت مداخله گر است.

در بازار آزاد واقعی، وقتی ورود به کسب وکار آزاد باشد، پول خصوصی باشد، انحصار بانکی نباشد، مجوزهای زائد حذف شوند، تعرفه و رانت از ميان برود، و بيکاری غيرارادی کاهش یابد، کارگر دیگر در موقعيت ضعف دائمی نيست. بنگاه ها برای نيروی کار مفيد رقابت می کنند. در این حالت، دستمزد به سمت توليد نهایی نيروی کار حرکت می کند.

به زبان ساده:

هرچه نيروی کار مفيدتر باشد، بنگاه ناگزیر است بيشتر به او پرداخت کند؛ چون اگر پرداخت نکند، بنگاه دیگر او را جذب می کند.

هرچه بيکاری غيرارادی کمتر شود، قدرت چانه زنی نيروی کار بيشتر می شود.

هرچه سرمایه واقعی بيشتر شود، بهره وری کار بيشتر می شود.

هرچه بهره وری کار بيشتر شود، سهم واقعی کار از توليد افزایش می یابد.

پس هدف اصالحات، تقسيم مکانيکی یک کيک کوچک نيست؛ بزرگ کردن کيک از مسير مالکيت، بهره وری، سرمایه گذاری و رقابت است . تفاوت سرمایه دار واقعی و رانت خوار در این فصل باید یک تفکيک مهم انجام شود: سرمایه دار واقعی کسی است که از پس انداز، ریسک، کارآفرینی، نوآوری، تشخيص نياز مردم و سازمان دهی توليد سود می برد.

رانت خوار کسی است که از بانک مرکزی، اعتبار رانتی، مجوز، انحصار، ارز ترجيحی، تعرفه، ممنوعيت واردات، زمين دولتی، قرارداد دولتی یا رابطه سياسی سود می برد. این دو را نباید یکی کرد.

سوسياليست ها معموالً هر دو را سرمایه دار می نامند و نتيجه می گيرند که بازار آزاد ظالم است. اما نظریه آزادی می گوید آنچه در سرمایه داری رفاقتی رخ می دهد، بازار آزاد نيست؛ صورت پيچيده تری از نقض مالکيت است.

اگر کسی با پول بانک مرکزی، تورم، بدهی بانکی، ارز رانتی و مجوز دولتی کارخانه ساخته و سپس نيروی کار را با دستمزد پایين نگه داشته، این بازار آزاد نيست. این همان دولتی سازی پنهان توليد و خصوصی سازی سود است.

پس بسته نجات ایران باید هم زمان دو کار کند:

از سرمایه دار واقعی دفاع کند. و رانت خوار متصل به دولت را خلع ید کند.