Page 230

نظریه آزادی ،ایران و دین محمدعلی جنت خواه دوست 230 .پيچيده تر می کند تفاسيری که از این آیات قرآن کرده اند گاهی من را شگفت زده می کند که چطور به آن نتایج محيرالعقول دست .یافته اند حفره سوم را نيز در بخش نظریه بازی ها و معمای دست آخر بررسی کردیم که چرا بدون اصول دین، اساساً هيچ توجيهی بر مبنای دیگر توان جلوگيری از ظلم و سلطه را.بدون نظارت مداخله گرایانه (در مثال فروشگاه و دوربين کنترلی) ندارد حفره چهارم هم در بخش لویاتان قدرت هابز بررسی کردیم که اگر مبنای ما مشاهده طبيعت باشد، چيزی جز قانون زور وجود ندارد و ًقانون طبيعی که در آن مالکيت را خروجی علم می بيند اساسا مهمل است. مضاف بر این که به مدد قضایای ناتماميت گودل می توان استدالل کرد که انسان با مشاهده انسان نمی تواند سازگاری نظریات خودش را اثبات کند بلکه باید یک ناظر بيرونی با پيچيدگی و مرتبه .قوی تر در نظام های صوری بتواند این کار را بکند یعنی مشاهده سيب و استخراج قوانين نيوتون نمی تواند با مشاهده انسان توسط انسان منتهی به استخراج قوانين طبيعی .انسان شود و مبنای استداللی ندارد در واقع نظریه مورای روتبارد اگرچه تالشی قابل تقدیر است اما .سازگار و باثبات و منسجم نيست مقدمه ای بر نقد حقوق طبيعی مبدأ تشخيص درستی و نادرستی، قانونی و غيرقانونی بودن، حق و ناحق بودن چيست؟ اینجا یک بحث بزرگ آغاز می شود:

حق طبیعی، قانون طبیعی، قرارداد اجتماعی.

این سه، سه مفهوم رایج در فلسفه سياسی اند.

اما هر سه، از منظر ناظرِ انسانی به مسئله نگاه می کنند.

یعنی مرجع تشخيص در آن ها، ادراک حسی و عقل بشری است.

دعوا از همين جا شروع می شود:

نتایجی که صرفاً از این نوع معرفت شناسی به دست می آیند، قابليت استفاده جهان شمول و پایدار ندارند؛ چون به قضاوت مشاهده گر وابسته اند.

مسئله مشاهده گر وقتی از نگاه مشاهده گر به یک واقعه نگاه می کنيم، ممکن است:

•

مشاهده گر اول، یک عمل را «تجاوز» بداند؛ •

مشاهده گر دوم، همان را «تعرض» یا «رفتار نامناسب» بداند؛