Page 486

نظریه آزادی ،ایران و دین محمدعلی جنت خواه دوست 486 وقتی تعریف خدا از مسير مشاهده گر، شهود شخصی، و تجربه درونی عبور کند، به طور طبيعی به تعاریف متعدد می رسيم؛ و تعاریف متعددِ خدا، در عمل، به خدایان متعدد می انجامد. نتيجه چه می شود؟ یا باید این خدایان با هم درگير شوند، یا پيروانشان خدایان یکدیگر را به رسميت بشناسند. این همان منطقی است که در تاریخِ شرک، بت پرستی، و تعدد معبودها بارها دیده ایم.

اشکال چهارم: خدای زمینی به محض آن که خدا از مسير کشف و شهود شخصی تعریف شد، نخستين کسی که مدعیِ این کشف شده، خود به دروازه ارتباط با خدا برای دیگران بدل می شود. در این جا، او عمالً به خدای زمينیِ پيروانش تبدیل می شود؛ حتی اگر خودش این نام را بر خود نگذارد. چه بسا مدعیِ توانمندی هایی نيز بشود، یا دست کم چنين تصویری از خود بسازد، و دیگران نيز به او ایمان بياورند.

اینجا است که مراد، شيخ، قطب، عارف، یا هر عنوان مشابه، به تدریج از مقام انسانِ خطاپذیر، به جایگاهی نزدیک به امر مقدس ارتقا می یابد.

اشکال پنجم: قدرت برای نقض آزادی وقتی افراد متعددی بتوانند ادعای نمایندگی خدا یا راه اختصاصیِ اتصال به او را مطرح کنند و پيرامون خود جمعيتی فراهم آورند، قدرتی توليد می شود که از طریق آن می توان آزادی و حقوق مالکيت دیگران، به ویژه اقليت ها، را نقض کرد. از همين جا، عرفان از یک مسئله ظاهراً شخصی و درونی، به مسئله ای سياسی و اجتماعی تبدیل می شود. و مگر نه این است که بسياری از سياستمداران نيز، به نحوی، خود را حامل نوعی تقدس، رسالت، یا نمایندگی امر برتر نشان می دهند؟ :اشکال ششم عدم امکان انتقال پیام به زبان های صوری مشترک میان انسان ها به دليل آن که ادعاهای جعل وحی عرفان، امکان تبدیل به زبان صوری و نظام های صوری ندارند، اساساً سنجش پذیری منطقی ندارند حال آن که وحی نبوی یک نظام صوری منسجم اصل موضوعی است که اصول توافق پذیر دارد و نظمی برای پدیده های عينی مانند نظم اجتماعی و بازار و حقوق مالکيت فردی به همراه می آورد که قابليت سنجش عقلی با دستگاه های صوری منطقی دارد که در سپهر بين االذهانی انسان .ها قابليت فهم یکسان دارد ،قاطعانه ترین پاسخ قرآن کریم در رد جنون دیالکتیک سوژه محور و جعل وحی در عرفان ، در آیه82

سوره النساء آمده است : «أَفَلَا َیَتَدَبَّرُون َالْقُرْآن
ْوَلَو َکَان ْمِن ِعِند ِغَیْر ِاللَّه لَوَجَدُوا ِفِیه اخْتِلَافًا کَثِیرًا »

آیا در قرآن نمی اندیشند؟ اگر از جانب غیر خدا ،بود ًقطعا در آن اختالف بسیاری می یافتند. طبق این آیه شریفه، واضح است که منشأ تمام اختالفات از آنجا ناشی می شود که با سوژه محوری ،انسان به هر ،شکل مانند عرفان و وحدت وجود و مناد وارد جنون دیالکتیک شوید. تحدی قرآن کریم همین است. که یک