Page 711

نظریه آزادی ،ایران و دین محمدعلی جنت خواه دوست 711 اطاعت از خدا در خوانش نظریه آزادی، یعنی تسليم در برابر حق الهیِ بندگان دیگر؛ یعنی رعایت حقوق مالکيت فردی، احترام به اراده آزاد انسان ها، وفای به عهد، و پرهيز از ظلم و تعدی . اطاعت نخست، اطاعت از خداست. در خوانش نظریه آزادی، اطاعت از خدا یعنی تسلیم در برابر حقوق الهی بندگان دیگر ؛ یعنی همان رعایت حقوق مالکيت فردی دیگران، احترام به اراده آزاد آنان . اطاعت از پیامبر یعنی اطاعت از کسی که وحی بر او نازل شده تا این حدود را برای بشر روشن کند و مانع جعل و تحریف شود و راه جعل نبوت و ارائه نظام های صوری ناسازگار و غيرمنسجم و غيراصل موضوعی برای آزادی و حقوق مالکيت فردی، و هدایت اجباری دیگران را می بندد اطاعت دوم، اطاعت از پيامبر است؛ یعنی اطاعت از کسی که وحی نبوی بر او نازل شده تا انسان بتواند این اصول را درست بفهمد و حدود آن را دریابد. اهميت کليدی وحی نبوی نيز پيش تر توضيح داده شده است . اطاعت از اولی االمر نيز فقط در ذیل این دو معنا پيدا می کند؛ یعنی اطاعت از صاحبان امر، تا آن جا معتبر است که امر آنان در امتداد امر خدا و پيامبر باشد، نه در تعارض با آن . اطاعت سوم، اطاعت از"صاحبان امرِ خودتان" ،)است. بدیهی است که پس از پيامبر (ص )اهل بيت (ع صاحبان امر بودند؛ و در دوران غيبت نيز جامعه برای اداره امور مشاع، رفع نزاع ها، حفظ امنيت راه ها، دفاع از مرزها، و تنظيم حداقلی امور عمومی، به کسی نياز دارد که امر جامعه را در این حدود سامان دهد. ًیعنی دقيقا"صاحبان امرِ خودتان" ، کسانی که از خودتان در این نظم اجتماعی مبتنی بر حقوق مالکيت فردی مورد تأیيد پيمان یا بيعت افراد جامعه قرار می.گيرند در نتیجه، این آیه از اساس مجوزی برای اطاعت کور از حاکم صادر نمی کند؛ بلکه برعکس، حاکم را درون یک چارچوبِ پیشینی و محدود قرار می ده:د او نه واضعِ حق، بلکه مجریِ معتمدِ حقی است که پیش از او وجود دارد .

بنابراین، این اطاعت، به صورت محدود فهم می شود، نه مطلق و بی قيد. همه باید، و فقط باید، در چارچوب حقوقی که خداوند تعيين کرده است حرکت کنند؛ یعنی در چارچوب رعایت حقوق مالکيت فردی، حفظ امنيت راه ها و مرزها، و سامان دهی امور مشاع و نزاع های عمومی. از همين جا نتيجه روشن است: هیچ حاکمی نمی تواند و نباید هیچ حدی از حقوق مالکیت فردی را نقض کند و هيچ مجوزی برای چنين نقضی در این آیه وجود ندارد. اطاعت از اولی االمر، اگر در تعارض با اطاعت از خدا و پيامبر قرار گيرد، از اساس از موضوع خارج می شود؛ زیرا اولی االمر، در این آیه، در ذیل آن دو قرار دارد، نه در عرض آن دو و نه باالتر از آن ها. 2 - اولی االمر در نظریه آزادی چه کسی است؟ پس از پیامبر (ص)، مصداق کامل اولی االمر امامان و اهل بیت ،اند. اما در دوران غیبت، جامعه همچنان با امور مشاع نزاع ها، امنیت راه ها، دفاع از مرزها، و سامان دهی حداقلیِ امور عمومی روبه رو است. از این رو، جامعه به یک معتمدِ مجری نیاز دارد؛ کسی که نه حق را جعل کند و نه خود را سرچشمه مشروعیت بداند، بلکه امور عمومی را در چارچوب حقوق الهی سامان دهد.