Page 557

نظریه آزادی ،ایران و دین محمدعلی جنت خواه دوست 557 آن زمان، آزادی و حقوق مالکيت نيز کامالً در امنيت نخواهند بود. زیرا هرجا راه برای ادعاهای غيرقابل سنجش، ارتباط های خصوصی با امر غيبی، و مرادسازی باز شود، دیر یا زود راه برای سلطه بر اراده آزاد و دارایی دیگران نيز باز خواهد شد.

گام های آخر در نظریه آزادی و دین این مرحله، در واقع، یکی از آخرین گام های منطقیِ این نظریه است. در نظریه آزادی و دین، تا این جا دشمنان آزادی را تا حد زیادی به صف کرده ایم: دولت پرستی، دیالکتيک، جمع گرایی، تحریف دین، عرفان، و نسخه های مدرن ترِ آن ها را دیده ایم. اکنون نوبت آن است که آن دشمنی را که همواره در زیرزمين ها، پستوها، رمزها، و نقاب ها پنهان شده، به صحنه بياوریم: خود شیطان ؛ نه به عنوان یک استعاره مبهم، بلکه به عنوان منطقِ گسترش بندگی، سلطه، فریب، و نفوذ از راه های غيررسمی.

از همين جا است که روشن می شود چرا علم زدگیِ پوزیتيویستیِ رایج، یا ژست .های سطحیِ مبارزه با خرافه، برای این کار کافی نيستند این مسئله، نه با مسخره کردن، نه با علم نمایی، و نه با شعارهای روشنفکرانه حل می شود. این جا پای یک نزاع عميق تر در ميان است: نزاع بر سر مرز ميان وحی و وسوسه، الهام و فریب، دین و خرافه.

آخرین واکسن برای آزادی و حقوق مالکیت فردی اگر خواننده تا این جا همراه آمده باشد، از تعریف آبجکتيو آزادی شروع کرده، با نظام صوریِ منسجم آن آشنا شده، نتایج آن را در اقتصاد، سياست، خانواده، و تاریخ دیده، و نسبت به بسياری از افکار کالکتيویستی و جمع گرایانه واکسينه شده است. اما هنوز یک راه باقی مانده است: راه نفوذ از مسير خرافه، علوم خفيه، و عرفان.

از این رو، این بخش را می توان آخرین واکسن نيز دانست: واکسنی در برابر تنها راه باقی مانده ای که شيطان می تواند از آن، پس از شکست بسياری از نقاب های دیگرش، دوباره به زندگی فردی و جمعی ما نفوذ کند. اگر این مرحله نيز درست فهميده شود، انسان می تواند دور تمام صورت های عرفانِ شيادانه، علوم خفيه، جادو، و نسخه فروشی های معنوی، یک خط قرمز قطور بکشد.

حداقل نتيجه اش فقط حفظ مرز عقل و ایمان نيست؛ بلکه نجات انسان ها، نجات بخشی از محيط زیست، و بستن راه سوءاستفاده های پنهانی ای است که هزینه آن ها گاه بسيار فراتر از پول است.

پاسخ به پرسش دین یعنی چه؟ اینجاست که پاسخ نهایی به یکی از مهم ترین پرسش های این کتاب روشن تر می شود. بارها از من پرسيده شده است: منظور تو از دین چيست؟ کدام دین؟ پاسخ این سؤال، نه با یک تعریف لغت نامه ای و نه با یک شعار کلی، بلکه از دل همين سلسله مباحث بيرون می .آید هرچه بنيان های علوم خفيه، عرفان، و نسبت آن ها با مسئله وحی روشن تر شود، بهتر می فهميم که کدام ادیان در برابر این نفوذ ایستاده ،اند کدام ها شکست خورده اند، و کدام قرائت ها از دین، خودْ به مجرای نفوذ عرفان و خرافه تبدیل شده اند.