Page 710

نظریه آزادی ،ایران و دین محمدعلی جنت خواه دوست 710 از این منظر، مخالفت با این سه اصل، معموالً از سوی جریان هایی صورت می گيرد که به نوعی با محدودسازی آزادی فردی یا تقدم ساختارهای جمعی بر حقوق فردی همراه اند . تمام انواع دیالکتيکی ها از سوسياليست ها و فاشيست ها و نازیست های ملی یا مذهبی گرفته تا .هر نوع مشابه جمع گرایانه دیگری که تا کنون بحث کردیم در نهایت، اگر گروهی این سه ماده را بپذیرند، شکل حکومت— اعم از نوع ،ساختار روش ،انتخاب یا مدل اداره— اهميت ثانویه پيدا می کند؛ زیرا چارچوب ،بنيادین مسير را خود تعيين خواهد کرد. حدود اطاعت، ماهيت اولی االمر، و ساختار حکمرانی در نظریه آزادی یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِی ْشَیْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِن ْکُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ ذَلِکَ خَیْرٌ وَأَحْسَنُ تَأ وِیلًا﴿ ۵۹ ﴾ سوره نساء ای اهل ایمان، از خدا اطاعت کنيد و از پيامبر و صاحبان امرِ خودتان اطاعت کنيد. و اگر درباره چيزی نزاع داشتيد، آن را، اگر به خدا و روز قيامت ایمان دارید، به خدا و پيامبر ارجاع دهيد؛ این برای شما بهتر و از نظر عاقبت نيکوتر است. ( ۵۹ )

یکی از بزرگ ترین بحران های کژفهمی دینی، فهم نادرستِ تعبير" ْأُولِی الْأَمْرِ مِنْکُم "
است در حالی که خيلی معنای روشن و شفافی دارد و نياز به ایجاد پيچيدگی ندارد . از این آیه بارها چنين برداشت شده است که مردم باید از حاکمان اطاعت کامل و بی .قيدوشرط کنند و دقيقاً از همين جا، صورت های گوناگون دولت پرستی دینی، از جمله خوانش هایی مانند والیت مطلقه، پدید آمده اند یا در سایر مکاتب اسالمی نيز حاکم را در سطح امر خدا باال برده اند . حال آن که در چارچوب روش شناسی و معرفت ِشناسی نظریه آزادی ، چنين برداشتی نه با ترتيب خود آیه سازگار است، نه با کل قرآن، و نه با نظام صوری منسجمِ مبتنی بر آزادی و حقوق مالکيت فردی. اگر این آیه در نسبت با کل قرآن، با اص و ل توحيد و نبوت و معاد و عدل الهی و امامت و مسئله مهدویت و ظهور بررسی شود که کل کتاب چنين کاری را انجام دادیم؛ اگر با حرمت ظلم، و با نظام صوری منسجمِ نظریه آزادی فهم شود، چنين برداشتی نه بدیهی است و نه قابل دفاع.

1

ترتیب اطاعت در آیه، حدود اطاعت را روشن می کند در این آیه، اطاعت ها هم عرض و هم وزن نيستند، بلکه ترتيبی و محدودند : اطاعت از خدا← اطاعت از پيامبر ←

اطاعت از صاحبان امرِ خودتان ]و [از خودتان این زنجیره نشان می دهد که اولی االمر هرگز منشأ مستقل حق نیست و نمی تواند در عرض خدا و پیامبر، قانون ِگذار خودبنیاد یا ناقض حقوق الهی باشد .