Page 412

نظریه آزادی ،ایران و دین محمدعلی جنت خواه دوست 412 و کثرت و خودآگاهی انفصالی و یا تجربه فاصله از اصل! (باز هم متوجه می شوید که انتهای هر نگاه به چه چيزی ختم می شود؟ علی الخصوص نگاه عرفانی و نگاهی که این گناه را کش دار می کند در بحث حقوق مالکيت فردی، مشکل زا می.شود ) ،در معنای رانده شدن از بهشت در اسالم، هبوط فقط کيفر نيست چون پيش از داستان درخت، خدا از آغاز گفته بود که در زمين خليفه قرار خواهد داد. پس فرود به زمين بخشی از طرح الهی برای زیست انسانی، آزمون و هدایت نيز.هست در یهودیت ، اخراج بيشتر آغاز زندگی انسانیِ تاریخی با کار، رنج، مرگ و مسئوليت است، نه سقوط متافيزیکیِ برگشت ناپذیرِ ذات بشر. در روایت های عرفانی ، این «اخراج» اغلب به «نزول از وحدت به کثرت» یا «افتادن از حضور بی واسطه به جهانِ حجاب ها» تعبير می شود.
تفاوت در مسير بازگشت نيز به این گونه است که در مسیحیت ، بازگشت نهایی به طور مرکزی از مسير مسیح، فیض، و رهایی از آثار گناه نخستین فهم می شود. در یهودیت ، راهِ بازگشت از طریق توبه ، شریعت، و اصالح عمل است، نه از طریق رفعِ یک گناه موروثی. در اسالم ، الگوی بازگشت از همان اول با توبه آدم و وعده هدایت گذاشته می شود: «هرگاه هدایتی از جانب من آمد… » . در عرفان ، بازگشت غالباً با معرفت، سیر، رفع پرده ها ، و بازگشت از کثرت به وحدت معنا می شود. اما تشيع و اهل بيت چه روایتی از آفرینش دارند؟ در سفر پیدایش ، زن از پهلو/دنده آدم ساخته می شود و این ِجزء ِخود متن پایه است .اما در خوانش امامیه ، یک روایت مشهور منسوب به امام صادق(ع) همين ادعا را رد می کند و می گوید نسبت دادنِ آفرینش حوا به دنده ،آدم سخنی نادرست است . اینجا شيعه از یهودیت و بسياری از خوانش های ِمسيحی مبتنی بر پيدایش فاصله می گيرد و به متن قرآن نزدیک می ماند؛ چون قرآن در این داستان ًاصال از »«دنده سخن نمی گوید و فقط می گوید : تو و همسرت در بهشت ساکن شوید . زرارة بن اعين روایت کرده که از امام صادق(ع) در ارتباط با چگونگی آفرینش حوا پرسشی به عمل آمده و به ایشان عرضه شد که افرادی معتقدند، پروردگار، حوا را از پایين ترین استخوان های دنده سمت چپ آدم خلق کرد!

امام در پاسخ فرمودند که خداوند از این کار، پاک و منزه است! آیا فردی که چنين اعتقادی دارد، بر این پندار است که خداوند، توانایی آن را نداشته تا همسری برای آدم بيآفریند که از دنده های او نباشد، تا این ابهام برای یاوه گویان ایجاد نشود که آدم با قسمتی از ب دن خو دش ازدواج کرد؟! این چه باوری است که برخی بدان معتقدند؟! پروردگار، خودش بين ما و ایشان قضاوت کند!

در بسياری از خوانش های مسیحی ، اخراج از باغ عدن نقطهِآغاز ِتاریخ ِسقوط بشر است .اما در ِتبيين ِرایج ،اماميه آدم و حوا اصالً برای زمین آفریده شده بودند و اقامتشان در بهشت موقتی بود؛ پس هبوط فقط مجازات نيست، بلکه ِپایانِ مهمانی در بهشت و آغاز مأموریت زمینی است. این نکته شيعه را به اسالمِ قرآنی نزدیک می کند و از خوانش مسيحیِ «سقوطِ ماهویِ نوع بشر» دور می سازد.