Page 553

نظریه آزادی ،ایران و دین محمدعلی جنت خواه دوست 553 وحی نبوی و عقل و خرد منطقی ←

بستن ِراه ادعای ِدسترسی ویژه به غيب ←

ّرد فال و آسترولوژی و رمالی ← حفظ ِآزادی انسان از فریب و بندگی ←

ِدین اصيل ادعای کشفِ غيب از راه های نامجاز←

وابسته کردن انسان به نشانه ها و زمان ها و فال ها ← تضعيف عقل و اختيار ←

ِبندگی شيطانی ِعقل و ادراک حسی پنجگانه انسان← معيارهای ِمجاز عمل منطقی ←

ِنفی ِنجوم احکامی و فال ← آزادی از خرافه ادعای دانستنِ ساعت و غيب←

ِانتقال اعتماد از خدا و عقل به مدعی ←

ِبندگی خرافی ←

ِزمين شيطان چرا بعضی ها دین را خرافه می بينند؟ ورود به مسئله علوم خفيه، عرفان، و شيطان پس از آن که در این کتاب نسبتِ دین، آزادی، و حقوق مالکيت روشن شد، و پس از آن که تفاوتِ روش شناختیِ وحی با کشف و شهود عرفانی تا حد زیادی روشن گردید، اکنون می توان به یکی از پنهان ترین و مخوف ترین ساحت های این نزاع وارد شد: مسئله علوم خفيه.

مقصود من از علوم خفيه، صرفاً مجموعه ای از خرافات عاميانه یا حاشيه های بی اهميت فرهنگی نيست. سخن از شبکه ای از ادعاها، تجربه ،ها مناسک، و فنونی است که با نام هایی چون جادو، طلسم، دعانویسی، احضار روح، اجنه، فال، طالع بينی، و امثال آن در تاریخ بشر تکرار شده ،اند و هنوز نيز در زندگی روزمره افراد و جوامع حضور دارند. این حوزه، نه فقط از حيث فردی، بلکه از حيث اجتماعی معرفت شناختی، و حتی سياسی اهميت دارد.

پرسش اصلی این نيست که این امور فقط از سر جهل عامه پدید آمده اند. اگر مسئله صرفاً بی سوادی یا کمبود آموزش بود، این پدیده ها باید مدت ها پيش از ميان می رفتند. حال آن که چنين نشده است. پس باید پرسش را درست تر صورت بندی کرد:

داستان دعانویسی، جادو، اجنه، طالع بینی، و صورت های مختلف عرفان چیست؟ و مهم تر از آن: ،اگر در این ساحت چیزی واقعاً رخ می دهد، معیار تشخیص خیر و شر آن چیست؟ این مسئله، فقط یک مسئله نظری نيست. آثارش در جهان واقعی دیده می شود. در مواردی، برای مقاصد خرافی، حيوانات قربانی می ،شوند اندام آن ها بریده می شود، و بخشی از محيط زیست نيز در معرض تخریب قرار می گيرد. اما آسيب اصلی فقط این نيست. آسيب عميق ،تر متوجه عقل سليم، اراده آزاد، امنيت روانی، و ظرفيت داوریِ انسان است. اگر کسی گمان کند با ژست علم ِزدگی یا تمسخر سطحی خرافات می توان این مسئله را حل کرد، به خطا رفته است. این ساده ترین و بی نتيجه ترین راه ممکن است.

علوم خفيه، هم زاد تاریخ مکتوب اند. همان طور که اسناد مالکيتی، پرستشگاه ها، و نهادهای دینی در تاریخ حضور داشته ،اند، جادو، فال طلسم، و مناسک پنهانی نيز از ابتدا در کنار آن ها وجود داشته اند. یکی از کارکردهای مهم ادیان، مقابله با همين مدعيات، بستن راه