Page 43

نظریه آزادی ،ایران و دین محمدعلی جنت خواه دوست 43 زبان صوری از ابتدای تاریخ که روی دیوار غارها نقاشی می کشيدند به شکل صورت های مختلف از انسان ها و حيوانات بوده (صوری بودن به این معناست) تا رسيد به خط ميخی (صورت های حروف که کنار هم صورت های انسان ها و حيوانات و وقایع و همه چيز عينی )را توصيف می کرده است و امروز به زبان های مختلف تمدن های مختلف و زبان های مختلف ماشين در آمده است. زبان های صوری قابل تبدیل به یکدیگر هستند و می توان تناظر معنایی و دستوری آنان را نشان داد. همان کاری که مفسرها (کامپایلرها) در تبدیل زبان .انسان به زبان صفر و یک ماشين انجام می دهند و همان کاری که مترجم ها در ترجمه زبان های مختلف به یکدیگر انجام می دهند حال که فهميدیم زبان صوری Formal language

چيست (مجموعه ای از حروف و رشته ها و اشکال که با فرمول ها و قواعد و دستور و گرامر)مشخصی کنار یکدیگر قرار می گيرند، شبيه همان چيزی که در دروس زبان فارسی و زبان انگليسی و ... آموختيد ، برای اینکه بتوانيم قواعدی تعریف کنيم که بتوانيم با استفاده از آن ها، پدیده های عينی را توصيف کنيم و از آنان استنتاج کنيم، نياز به نظام صوریFormal system

.داریم ،نظام های صوری زیر مجموعه ای از زبان های صوری هستند که قواعد استنتاج و استدالل و اثبات دارند. به طور مثال ما زبان ریاضيات را دار یم اما با قواعد استنتاج و استدالل و اثبات از دل زبان ریاضيات، نظام های صوری برای حساب دیفرانسيل و انتگرال ،، ریاضيات گسسته و ... را به شکل نظام های صوری استخراج می کنيم. برای این که خيلی داستان ریاضياتی نشود کتاب های حقوقی هم همين ساختار را دارند. ما یک سری اصول و گزاره ها را به عنوان حق و اصول حقوقی می پذیریم و توافق می کنيم که آن ها را قبول داریم و از دل آن ها مسائل حقوقی جدید را استنتاج می کنيم (شبيه قوانين ارث و .)... دیه و جرایم مختلف و کتاب های حقوقی هم نظام های صوری هستند که با قواعد استنتاج و استدالل های منطقی .از دل زبان صوری انسان استخراج می شوند وقتی می گویيم"آزادی حق من است" :در واقع باید بتوانيم1 - ،آزادی را به شکل عينی تعریف کنيم تعریف ما به زبان صوری انسان ،بيان شود و ابهام و تفسير اضافه از آن نشود و در سپهر بين االذهانی ما یکسان باشد2 - آن را به عنوان حق یک اصل قرار دهيم و 3 - یک نظام صوری برای آن با استنتاج و استدالل و اثبات منطقی بسازیم که اصولی مشترک بين همه برای توافق داشته باشد و برای همه قابل فهم و یکتا باشد و دو نفر نتوانند از آن دو برداشت متنوع بکنند مگر اینکه واقعاً مرضی داشته باشند که بخواهند حق شخص دیگری .را زیر پا بگذارند 4 - این نظ ام صوری که دارای اصول توافق شده ای بين همه است و افراد پذیرفته اند "اصل موضوعی" ناميده می شود و نباید خود متناقض هم باشد. یعنی از دل آن به گزاره یا نتيجه ای نرسيم که خود اصل آزادی و حق من را نقض کند یا دو گزاره !متناقض از دل آن استخراج شود که یک جا حق با من باشد و یک جا حق با من نباشد در نتيجه: ما فقط" یک نظام صوری منسجم اصل موضوعی برای آزادی خواهیم داشت" .که باید آن را پيدا کنيم .کل کتاب حاضر در پيش روی شما سفری است برای پيدا کردن این نظام صوری منسجم اصل موضوعی اگر بتوانيم آن را پيدا کنيم، شاید بتوانيم پاسخی درخور و قابل تأمل برای بسياری )(اگر ادعا نکنيم همه از فالسفه، عرفان ،ها، خداباوران خداناباوران، دینداران، دین گریزان و دین ستيزان در حوزه های گوناگون فراهم کنيم. در واقع، شاید بتوان گفت که با یافتن آن، به چيزی نزدیک می شویم که بتوان آن را «مادر نظریه ها» ناميد.